O citatnim stilovima
Citatni stil predstavlja skup pravila o tome na koji način se u akademskim radovima označavaju izvori iz kojih su preuzete riječi, parafraze ili ideje.
Najjednostavniji način za razlikovanje citatnih stilova jeste na osnovu toga kako su citati označeni unutar teksta. Uopšteno, te načine možemo podijeliti na tri osnovna tipa:
- Parentetički: detalji o citiranim izvorima označavaju se u zagradama (parentezama) unutar glavnog tijela teksta, tako što se obično navodi prezime autora, godina izdanja i broj stranice sa koje se tekst preuzima. Spisak literature daje se na kraju teksta abecednim redom prema prezimenu autora.
- Numerički: detalji o citiranim izvorima označavaju se uz pomoć brojeva unutar tijela teksta, pri čemu brojevi mogu biti u obliku superskripta ili unutar zagrada (oblih ili uglastih) i odgovaraju rednom broju citirane reference u spisku literature na kraju teksta.
- Fusnotni (podnožni): detalji o citiranim izvorima daju se u podnožju stranice u tzv. fusnoti (podnožnoj bilješci) koja je u tekstu označena brojem ili nekim drugim simbolom u superskriptu. Zavisno od pravila pojedinih časopisa ili nadležnih tijela, spisak literature se prilaže na kraju teksta ili izostavlja.
Citatnim stilom se određuje i način na koji se uređuje spisak literature na kraju teksta, odnosno na koji način se koriste velika slova, tačke, zarezi, italik, itd.
Postoje brojni citatni stilovi koji se između sebe mogu mnogo ili vrlo malo razlikovati, a najčešće ih određuju institucije ili strukovna udruženja sa ciljem unificiranja načina citiranja izvora, te time i bolje preglednosti teksta.
U donjoj tabeli izdvojili smo samo nekoliko najčešćih citatnih stilova prema tipu kojem pripadaju:
| Parentetički | Numerički | Fusnotni |
|---|---|---|
| Chicago/Turabian (author-date) | IEEE | Chicago (notes) |
| APA | Vancouver | |
| Harvard | ||
| MLA |
Izbor citatnog stila uglavnom zavisi od naučnog polja, pravila institucije ili časopisa, uputstava koja da profesor (za studente) ili ličnih preferenci (kada je to moguće).
U humanističkim naukama (filozofija, istorija, književnost…) najzastupljeniji je Chicago Style (CMoS) notes, a sve je veća i upotreba stila Američke psihološke asocijacije (APA), te nešto rjeđe MLA i Harvard.
U društvenim naukama, a najviše u psihologiji, pedagogiji i sociologiji, najzastupljeniji je APA stil, dok su numerički stilovi karakteristični za inženjerstvo (IEEE) i biomedicinske nauke (Vancouver).
Neki od pomenutih stilova, osim načina formatiranja pozivanja na izvor, propisuju i način oblikovanja teksta, naslova, podnaslova, grafičkih priloga, tabela, te drugih elemenata karakterističnih za akademski tekst, kao i određena pravopisna pravila (najčešće na engleskom govornom području).
Važno je poznavati ova uputstva, naročito što se u međunarodnim časopisima koriste kao standardi za dostavljanje radova priliko objavljivanja. Što se tiče jezičkih uputstava, ukoliko se rad piše na službenim jezicima u Republici Srpskoj, tada slijedimo pravila koja propisuju važeći pravopisi tih jezika.
